ਇਹ ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹਾਲਾਤਾਂ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਨਾਂ ਅਤੇ ਵੇਰਵੇ ਮਨਘੜਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਸੇ ਅਸਲੀ ਗਾਹਕ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਡਾ. ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਫ਼ੋਨ ਸਵੇਰੇ ਅੱਠ ਵਜੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਵੱਜਿਆ। ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਇੱਕ ਵਾਰ ਮਿਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਉਸਦੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਦੋ ਸੌ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਕਪਾਹ ਵਿੱਚ ਪੀਲਾਪਣ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਅੱਜ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਉਸਦਾ ਦੌਰਾ ਤੈਅ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਿਸਾਨ ਨਾਲ ਵਾਅਦਾ ਸੀ ਜੋ ਉਹ ਤੋੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ ਸੀ।
ਉਸ ਕੋਲ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਚਾਲੀ ਖੇਤ ਸਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੱਡੀ ਜਿਸਦਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਤਿੜਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਵਾਲ ਜਾਇਜ਼ ਸਨ, ਕਿਸਾਨ ਫ਼ਿਕਰਮੰਦ ਸਨ, ਅਤੇ ਘੰਟੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਨ।
ਉਸ ਸ਼ਾਮ ਉਹ ਇੱਕ ਖੇਤ ਦੇ ਬਾਹਰ ਆਪਣੀ ਗੱਡੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਅਤੇ ਗਿਣਿਆ ਕਿ ਉਸ ਹਫ਼ਤੇ ਕਿਹੜੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਈ ਅਤੇ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਗੱਲ ਹੋਈ। ਉਸਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਖੇਤਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਉਹ ਉਹ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਉਹ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਲਿਫ਼ਾਫ਼ੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਲਿਖਿਆ: ਕਿਸੇ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਦਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਜਾਣਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿੰਨਾ ਕੁਝ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਗੱਡੀ ਚਲਾ ਕੇ ਗਏ ਬਿਨਾਂ ਸਿੱਖ ਸਕਦੀ ਹਾਂ?
ਉਸਨੇ ਹਰ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਫ਼ੋਨ ਕਰਨ 'ਤੇ ਉਹੀ ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਪੁੱਛਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ: ਕਿਹੜੀ ਫ਼ਸਲ, ਕਿਹੜਾ ਪੜਾਅ, ਕਿਹੜਾ ਖੇਤ, ਕਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਖੇਤ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਹਿੱਸਾ, ਅਤੇ ਕੀ ਉਹ ਦੋ ਫੋਟੋਆਂ ਭੇਜ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਨੇੜਿਓਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੂਰੋਂ। ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੰਜ ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਸਕਦੀ ਸੀ ਕਿ ਕਿਹੜੀ ਸਮੱਸਿਆ ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਡੀਕ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹੜੀ ਨਹੀਂ।
ਉਸਨੇ ਹਰ ਖੇਤ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਨੋਟ ਰੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ: ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਕਿਸਮ, ਆਮ ਫ਼ਸਲਾਂ, ਪਿਛਲੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਉਸਨੇ ਕੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਕੀ ਹੋਇਆ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੌਰੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਇਹ ਪੜ੍ਹ ਲੈਂਦੀ। ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੁੱਛਣ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਅਤੇ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਲਾਉਂਦੀ।
ਕੁਝ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਜਲਦੀ ਅਪਣਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਸਾਫ਼ ਫੋਟੋਆਂ ਭੇਜਦੇ, ਆਪਣੇ ਨੋਟ ਰੱਖਦੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਛਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸ ਦਿੰਦੇ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀ ਅਜ਼ਮਾਇਆ। ਉਹ ਖੇਤ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸੁਧਰੇ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਵੱਧ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੇਤਾਂ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਨਾ ਸਿੱਖ ਲਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਤੋਂ ਵੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਗੱਡੀ ਚਲਾਉਣੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀ। ਤਿੜਕਿਆ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਕੰਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਪਰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਚਾਲੀ ਖੇਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਨਸਾਨ ਸਮਝਣਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਇਨਸਾਨ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲੱਗੀ ਜੋ ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਧਿਆਨ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਸ ਕੋਲ ਧਿਆਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।