આ એક કાલ્પનિક વાર્તા છે, જે ભારતની ખેતીમાં સામાન્ય રીતે બનતા પ્રસંગો પર આધારિત છે. નામ અને વિગતો બનાવેલાં છે, અને આ કોઈ સાચા ગ્રાહક વિશે નથી.
અનિતાએ પિતા બીમાર પડ્યા ત્યારે તેમની દુકાન સંભાળી, દુકાન ખુલ્લી રાખવા સિવાય કોઈ યોજના વગર. એક સાંકડી ગલીમાં, દરજી અને ચાની કીટલી વચ્ચે, તે બીજ, ખાતર અને પાકની દવા વેચતી હતી, અને ત્યાં આવતા મોટા ભાગના ખેડૂતો કરતાં તે વધુ જૂની હતી.
તે છવ્વીસ વર્ષની હતી અને ખેડૂતો, જેમાંથી ઘણા તેને નાનપણથી ઓળખતા હતા, નમ્ર પણ શંકાશીલ હતા. પહેલી સીઝનમાં તેઓ જે જોઈએ તે લેવા આવતા અને કંઈ પૂછ્યા વગર જતા રહેતા.
એક બપોરે ગોવિંદ નામનો ખેડૂત એક ખાસ દવા માગતો આવ્યો. અનિતાએ તેને પૂછ્યું કે પાક કયો છે, કેટલો આગળ વધ્યો છે, અને પાન પર તેણે બરાબર શું જોયું. તેણે આમાંનું કંઈ કહ્યું નહોતું. તેણે સાંભળ્યું, પછી કહ્યું કે તેને નથી લાગતું કે આ દવા કામ કરશે અને પહેલાં તેણે પોતાના પાણી આપવાની રીત જોવી જોઈએ.
એ વેચાણ તેણે ગુમાવ્યું. બે દિવસ પછી ગોવિંદ પાછો આવ્યો, કહ્યું કે સમસ્યા પાણીની જ હતી, અને આવતી સીઝનનું બીજ તેની પાસેથી ખરીદ્યું. લણણી સુધીમાં તેની આખી શેરીના અડધા લોકોએ એ વાત સાંભળી લીધી હતી.
તેણે નાની નાની વસ્તુઓ કરવા માંડી જે દુકાને ક્યારેય કરી નહોતી. એક સ્કૂલની નોટબુકમાં તેણે દરેક નિયમિત ગ્રાહક શું ઉગાડે છે અને સામાન્ય રીતે ક્યારે વાવે છે તે લખ્યું. જે તબક્કે તેમને કશું જોઈશે તેના એક અઠવાડિયા પહેલાં તે ટૂંકો મેસેજ મોકલતી. બિલ ખોટું હોય તો ગ્રાહકની સામે જ સુધારી દેતી, અને ગ્રાહકને એવું ન લાગવા દેતી કે તેણે તેના પર કોઈ આરોપ મૂક્યો છે.
કોઈ સમસ્યા અંગે ખાતરી ન હોય ત્યારે તે કહેતી કે ખાતરી નથી, અને ખેડૂત ઊભો રહે ત્યારે ખેતીવાડી અધિકારીને કે સપ્લાયરના ફિલ્ડ પ્રતિનિધિને ફોન કરતી. કોઈએ દુકાનદારને આવું કરતાં ક્યારેય જોયું નહોતું. એટલે તેઓ તેના પર વધુ ભરોસો કરવા લાગ્યા.
એકાદ-બે વર્ષમાં ખેડૂતો અનિતાની દુકાને ફક્ત ખરીદવા નહોતા આવતા. તેઓ પૂછવા આવતા. વિસ્તારમાં નવો રોગ, ભાવ વિશેની અફવા, બેંકનો કાગળ જે તેઓ વાંચી ન શકતા: બધું તેઓ પહેલાં તેની પાસે લાવતા.
તે ક્યારેય ગલીની સૌથી સસ્તી દુકાન નહોતી. તેને હોવાની જરૂર પણ નહોતી. જે ધંધામાં એક ખોટી ભલામણ ખેડૂતનો આખો પાક લઈ જઈ શકે, ત્યાં સાચું કહેનાર વ્યક્તિ બનવું ડિસ્કાઉન્ટ કરતાં વધુ કીમતી સાબિત થાય છે.